Osteoartrit Nedir?

Osteoartrit (kireçlenme), eklemlerde kıkırdak yıkımı ve eklemin harabiyeti sonucu oluşan bir hastalıktır. Halk arasında eklem kireçlenmesi olarak da bilinmektedir. İnsanoğlunun bilinen en eski ve en yaygın hastalıklarından biri olup, 50 yaş üzerindeki kişilerde en sık görülen eklem hastalığıdır.

Osteoartritte eklemin kıkırdak yapısında ve kıkırdağın altındaki kemik dokusunda değişiklikler ve bozulmalar gözlenir. Kemiklerde büyümeler ve eklem kenarındaki çıkıntılar eklemlerin normal yapısını bozabilir.

Solda: Sağlıklı Diz Eklemi, Sağda: Osteoartritli diz eklemi

Osteoartrit Belirtileri Nelerdir?

Ağrı: Hastalarda en sık gözlenen yakınmadır. Ağrı, önceleri daha çok hareket sırasında veya günün ilerleyen saatlerinde gözlenir ve dinleme ile geçer. Eklem kıkırdağındaki bozukluk ve aşınma ilerledikçe dinlenme esnasında da ağrı görülebilir.

Tutukluk: Genellikle, sabah saatlerinde veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra ortaya çıkar. Eklem tutukluğu genellikle kısa sürer, 15 dakikadan uzun sürmesi nadirdir.

Eklem hareketlerinde kısıtlanma: Hastalığın ileri dönemlerinde görülebilir ve kişinin günlük işlevlerini aksatacak düzeylere ulaşabilir. Kemiklerde oluşan çıkıntılara bağlı olarak eklemler şişmiş gibi görülebilir. Eklemlerde şekil bozuklukları ortaya çıkabilir.

Osteoartrit ilerleyici bir hastalıktır. Yakınmalar zaman zaman azalsa veya geçse de yıllar içinde yakınmalar artarak sürebilir.

Osteoartrit Hangi Eklemlerde Görülür?

Osteoartrit vücuttaki herhangi bir eklemi etkileyebilir. En sık etkilediği eklemler diz, kalça, eller ve omurgadır.

Osteoartrit Oluşumunu Artıran Faktörler Nelerdir?

Yaş: Osteoartrit orta ve ileri yaşın hastalığıdır. 40 yaşından önce görülmesi nadirdir. Yaşlanma ile eklem kıkırdağındaki bozulmalar ortaya çıkar ve osteoartrit görülme sıklığı artar.

Cinsiyet: Kadınlarda osteoartrit görülme sıklığı daha yüksektir.

Kalıtımsal faktörler: Kıkırdak içeriğindeki maddeler kalıtımsal olarak belirlenmektedir. Bu nedenle, el osteoartriti başta olmak üzere osteoartritte kalıtımsal faktörlerin rol oynadığı bilinmektedir.

Yıpranma ve aşınma (mekanik faktörler): Yıllar içinde oluşan tekrarlayıcı küçük travmalar eklemin yük taşıma yeteneğini bozmakta ve kıkırdak yıkımına neden olarak osteoartrite yol açmaktadır. Özellikle kilolu kişilerde diz eklemi gibi fazla yük binen eklemlerde osteoartrit gelişmesi buna bağlıdır.

Kemik ve eklemi etkileyen diğer hastalıklar: Gut hastalığı, romatizmal eklem hastalıkları, şeker hastalığı, eklemlerin iltihabi hastalıkları ve doğuştan kalça çıkığı gibi hastalıklar osteoartrit gelişme riskini artırır.

Osteoartrit Teşhisi Nasıl Konulur?

Eklemlerinizde ağrı, tutukluk ve şişlik varsa mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Doktorunuz tanı koymak için bazı tetkikler isteyebilir:

Röntgen filmi: Ekleme ait röntgen filmlerinin çekilmesi osteoartrit tanısını koyarken doktora yardımcı olur.

Kan testleri: Bazı kan testleri, osteoartritin diğer romatizmal hastalıklardan ayırt edilmesinde doktora yardımcı olur.

Eklem sıvısının incelenmesi: Özellikle eklem şişliği olan hastalarda eklem sıvısının incelenmesi osteoartritin başka hastalıklardan ayırt edilmesinde doktora yardımcı olabilir.

Osteoartrit Nasıl Tedavi Edilir?

Doktor, tedaviyi hastalığın evresine ve şiddetine göre planlar. Osteoartrit tedavisinde amaç;

  • ağrının giderilmesi,
  • hareketlerdeki kısıtlanmanın ve
    günlük aktivitelerindeki zorlukların iyileştirilmesi,
  • hastalığın ilerlemesinin engellenmesidir.

Eğitim: Hastanın eğitimi ve hastalığı hakkında bilinçlendirilmesi çok önemlidir. Hasta; ağır egzersizlerden ve zarar görmüş eklemlerini fazla kullanmaktan sakınmalıdır. Gerekiyorsa hasta kilo vermeli ve eklemlerinin fazla yük taşımasını önlemeli, ağrısı olduğunda istirahat etmelidir.

Düzenli egzersiz: Egzersiz, eklemi çevreleyen kasları güçlendirir, ekleme binen yükü azaltır. Uygulayacağınız egzersiz programı, mutlaka doktorunuz tarafından düzenlenmelidir.

Fizik tedavi uygulamaları: Doktorunuzun önerisiyle; osteoartritli ekleme sıcak veya soğuk uygulaması, ağrı kesici akım tedavileri ve derin ısıtıcı tedaviler uygulanabilir.

İlaç tedavisi: Doktorunuzun önerisiyle, ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar daha çok ağrının ve diğer şikayetlerin giderilmesi için kullanılır ve hastalığı tedavi etmez. Hastalığın ilerlemesinin önlenmesi ve mümkün olduğunca iyileştirilmesi için kıkırdağı güçlendiren ve doku hasarını önleyen besin desteklerinden faydalanılabilir. Bu amaçla kullanılan desteklerin içeriğinde bulunan maddelerden bazıları şunlardır:

Glukozamin: Eklem aralığındaki iltihabı giderir, eklem ödemini ve eklemin hasar görmesini engeller. Ekleme, yeni kıkırdak oluşumu için gereken hammaddeyi sağlayarak hasar görmüş eklemi iyileştirir.

Kondroitin: Hasar görmüş eklem kıkırdağından kaynaklanan ağrıyı azaltır ve eklem fonksiyonlarını iyileştirerek ekleme esneklik kazandırır.

C vitamini: Eklemi koruyan bağ dokusunun gelişiminde ve onarımında rol oynar.

Zerdeçal: C vitamini ile birlikte eklem iltihabını ve eklem tutukluğunu azaltır.

Manganez: Sağlıklı kemik ve kıkırdak oluşumuna destek verir.

Eklem içi enjeksiyon: Doktorunuz, osteoartrit tanısı koyduktan sonra, eklem içine ilaç enjeksiyonu yapmayı önerebilir. Hiyalüronik asit içeren ve eklem içine enjeksiyonla uygulanan ilaçlar; eklem kayganlığını artırır, eklemi koruyan doğal bir bariyer oluşturur, dışarıdan iletilen baskıyı dengeler, eklem kıkırdağının iyileşmesini ve yenilenmesini sağlar, eklem sertliğini azaltır.

Tüm bu tedavilerden fayda görmeyen ve hastalığı günlük yaşam aktivitelerini ileri derecede bozan hastalara ameliyat önerilebilir.

Bu sayfada yer alan bilgi ve öneriler yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır ve aşağıda yer alan referansların bir sentezidir. Bu sayfada yer alan bilgiler ve öneriler doktor tavsiyelerinin yerini tutmaz.

Referanslar: 1. Türkiye Romatizma Araştırma ve Savaş Derneği web sitesi (http://www.trasd.org.tr/?p=hastalik-34). 2. Meininger CJ et al. Biocehem Biophy Res Comm. 2000; 279: 234-239. 3. Drovanti A et al. Clin Therap. 1980; 3(4): 260-272. 4. Gang X et al. Zhongguo Xiu Fu Chong Jian Wai Ke Za Zhi. 2008; 22(1): 29-31. 5. Owens S et al. J Knee Surg. 2004; 17(4): 185-193. 6. Kelly G. Altern Med Rev. 1998; 3: 27-39. 7. Ronca F et al. Osteoarthritis and Cartilage. 1998; 6(suppl A): 14-21. 7. Lo GH et al. JAMA. 2003; 290(23): 3115-3121. 8. Jones AC et al. Osteoarthritis and Cartilage. 1995; 3: 269-273.